حملات ۱۱ سپتامبر؛ تاریخچه، رویدادها و پیامدها | ویکی ایران

حملات ۱۱ سپتامبر مجموعه‌ای از چهار حملهٔ تروریستی هماهنگ‌شده در ایالات متحدهٔ آمریکا بود که در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ رخ داد. در این حملات، ۱۹ عضو شبکهٔ القاعده چهار هواپیمای مسافربری را ربودند. دو هواپیما به برج‌های دوقلوی مرکز تجارت جهانی در شهر نیویورک برخورد کردند، یک هواپیما به ساختمان پنتاگون در ایالت ویرجینیا اصابت کرد و هواپیمای چهارم در نزدیکی شنکسویل در ایالت پنسیلوانیا سقوط کرد.

این حملات از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و امنیتی قرن بیست‌ویکم به شمار می‌روند و پیامدهای گسترده‌ای در سیاست خارجی ایالات متحده، امنیت بین‌المللی، قوانین ضدتروریسم و روابط میان کشورها داشتند.

پیش‌زمینه

شبکهٔ القاعده به رهبری اسامه بن لادن پیش از سال ۲۰۰۱ نیز مسئول چندین حمله علیه اهداف آمریکایی بود. این سازمان در دههٔ ۱۹۹۰ حملاتی از جمله بمب‌گذاری سفارتخانه‌های ایالات متحده در کنیا و تانزانیا و حمله به ناو آمریکایی «یواس‌اس کول» را سازمان‌دهی کرده بود.

طرح حملات ۱۱ سپتامبر در سال‌های پیش از ۲۰۰۱ شکل گرفت و اجرای آن به گروهی از اعضای القاعده سپرده شد. ۱۹ هواپیماربا در چهار هواپیمای مسافربری حضور داشتند.

حملات

صبح ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، چهار هواپیمای مسافربری در مسیرهای داخلی ایالات متحده ربوده شدند.

پرواز شماره ۱۱ خطوط هوایی امریکن ایرلاینز پس از ربوده شدن در ساعت ۸:۴۶ صبح به برج شمالی مرکز تجارت جهانی در منهتن برخورد کرد.

حدود ۱۷ دقیقه بعد، پرواز شماره ۱۷۵ یونایتد ایرلاینز به برج جنوبی برخورد کرد. تصاویر برخورد هواپیما و آتش‌سوزی ساختمان‌ها به‌صورت زنده از شبکه‌های تلویزیونی پخش شد.

در ساعت ۹:۳۷ صبح، پرواز شماره ۷۷ امریکن ایرلاینز به ساختمان پنتاگون در نزدیکی واشینگتن، دی.سی. برخورد کرد.

هواپیمای چهارم، پرواز شماره ۹۳ یونایتد ایرلاینز، پس از آنکه تعدادی از مسافران و خدمه تلاش کردند کنترل هواپیما را از هواپیماربایان پس بگیرند، در نزدیکی شنکسویل، پنسیلوانیا سقوط کرد. مقصد نهایی این هواپیما به‌طور قطعی مشخص نشد، اما احتمال داده شده است که هدف آن یکی از ساختمان‌های مهم دولتی در واشینگتن بوده باشد.

فرو ریختن مرکز تجارت جهانی

برج جنوبی مرکز تجارت جهانی در ساعت ۹:۵۹ صبح و برج شمالی در ساعت ۱۰:۲۸ صبح فرو ریختند. ساختمان‌های دیگری در مجموعهٔ مرکز تجارت جهانی نیز در نتیجهٔ آسیب‌های ناشی از حملات و آتش‌سوزی‌ها آسیب دیدند یا فروریختند.

بر اثر حملات، ۲٬۹۷۷ نفر، به‌جز ۱۹ هواپیماربا، جان خود را از دست دادند. قربانیان از کشورهای مختلف بودند و شامل مسافران هواپیماها، کارکنان ساختمان‌ها، نیروهای امدادی و افراد حاضر در محل حادثه می‌شدند.

مسئولیت حملات

تحقیقات انجام‌شده پس از حملات، شبکهٔ القاعده را مسئول برنامه‌ریزی و اجرای حملات معرفی کرد. اسامه بن لادن نیز در اظهارات بعدی مسئولیت این عملیات را پذیرفت.

کمیسیون ملی حملات تروریستی علیه ایالات متحده که به «کمیسیون ۱۱ سپتامبر» نیز شناخته می‌شود، در گزارش خود جزئیات گسترده‌ای دربارهٔ چگونگی برنامه‌ریزی و اجرای حملات و همچنین ضعف‌های امنیتی و اطلاعاتی پیش از آن ارائه کرد.

پیامدها

حملات ۱۱ سپتامبر تأثیر عمیقی بر سیاست داخلی و خارجی ایالات متحده گذاشت. دولت آمریکا اقدامات امنیتی گسترده‌ای را در فرودگاه‌ها و سایر زیرساخت‌های مهم اجرا کرد و قوانین جدیدی برای مقابله با تروریسم تصویب شد.

کمی پس از حملات، ایالات متحده عملیات نظامی خود علیه حکومت طالبان در افغانستان را آغاز کرد؛ زیرا طالبان در آن زمان به اسامه بن لادن و اعضای القاعده اجازهٔ فعالیت در افغانستان داده بودند.

حملات ۱۱ سپتامبر همچنین به افزایش همکاری‌های بین‌المللی در زمینهٔ مقابله با تروریسم و تغییرات گسترده در سیاست‌های امنیتی کشورهای مختلف منجر شد.

تأثیرات انسانی و اجتماعی

علاوه بر قربانیان مستقیم، هزاران نفر از امدادگران، کارکنان و افرادی که در معرض گردوغبار و آلاینده‌های ناشی از تخریب ساختمان‌های مرکز تجارت جهانی قرار گرفته بودند، در سال‌های بعد با مشکلات مختلف مرتبط با سلامت مواجه شدند.

این حادثه همچنین تأثیر روانی و اجتماعی گسترده‌ای در ایالات متحده و سایر نقاط جهان داشت و برای سال‌ها در رسانه‌ها، ادبیات، سینما و سیاست مورد توجه قرار گرفت.

یادبود

محل سابق مرکز تجارت جهانی در نیویورک امروزه به مجموعه‌ای یادبود و موزه تبدیل شده است. یادبود و موزهٔ ملی ۱۱ سپتامبر نام قربانیان حملات سال ۲۰۰۱ و همچنین قربانیان بمب‌گذاری مرکز تجارت جهانی در سال ۱۹۹۳ را گرامی می‌دارد.

هر سال در ۱۱ سپتامبر، مراسم یادبود در ایالات متحده برگزار می‌شود و نام قربانیان حملات قرائت می‌شود.

اهمیت تاریخی

حملات ۱۱ سپتامبر یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر محسوب می‌شود. این رویداد نه‌تنها سیاست خارجی و امنیتی ایالات متحده را تغییر داد، بلکه بر جنگ‌های افغانستان و عراق، سیاست‌های مهاجرتی و مرزی، امنیت فرودگاه‌ها، قوانین نظارتی و روابط بین‌الملل نیز تأثیر گذاشت.

از آنجا که پیامدهای سیاسی و نظامی این حملات برای سال‌ها ادامه یافت، ۱۱ سپتامبر به یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر تبدیل شده است.

جستارهای وابسته

القاعده اسامه بن لادن جنگ افغانستان مرکز تجارت جهانی پنتاگون تروریسم کمیسیون ۱۱ سپتامبر ایالات متحدهٔ آمریکا

منابع

گزارش کمیسیون ملی حملات تروریستی علیه ایالات متحده

آرشیو ملی ایالات متحده

موزه و یادبود ملی ۱۱ سپتامبر